२०७१ कातिक १२ गते बुधवार (पढ्न यहाँ क्लिक गर्नुहोस्)

विस्तृतमा पढ्नुहोस् | comments

वन कर्मचारीको मिलोमतोमा काठ तस्करी भएको प्रमाण पाए तत्काल कारबाई

प्रस, वीरगंज, ११ कात्तिक/
    जिल्ला वन अधिकृत राजबहादुर राउतले वनकर्मीको मिलोमतोमा काठ तस्करीको सप्रमाण सूचना दिए कार्यवाही गरिने बताएका छन ।
    प्रहरी चौकी रंगपुर टाडीमा आज आयोजित अन्तक्र्रिया कार्यक्रममा बोल्दै राउतले वन तस्करहरूसँग मिलोमतो गरेको आरोप लागेका भतौडा रेन्जपोस्टका वनरक्षक उमाशड्ढर कलवारलाई स्पष्टीकरण सोधिएको जानकारी गराएका थिए । उनले आफू मातहतका वन कर्मचारीको मिलोमतोमा वन तस्करी भएको फेला परे तत्काल कार्यवाही गर्ने बताए ।                 अन्तक्र्रिया कार्यक्रममा सहभागी स्थानीय बासिन्दाले इलाका वन कार्यालय रंगपुर, मनवा, रंगपुर टाडी र हरैया, भतौडाका वनकर्मीहरूको मिलोमतोमा वन्य उत्पादको व्यापक तस्करी भइरहेको आरोप लगाएका थिए । यसैबीच प्रहरी चौकी रंगपुर टाडीले आज १० फिट सालको काठसहित सोनबर्सा– ९ का रामचरित्र चौधरीलाई पक्राउ गरेको छ । पक्राउ परेका चौधरीलाई आवश्यक कार्यवाहीका लागि जिल्ला वन कार्यालय, पर्सामा बुझाएको छ ।
विस्तृतमा पढ्नुहोस् | comments

रतनपुरी स्थित रामथलीका १२० घरधुरी जोखिममा, सानै भेल पनि बस्तीमा पस्ने खतरा

जीतलाल श्रेष्ठ, निजगढ, ११ कार्तिक÷
    एक महिना अघि बस्तीमा भेलबाढी पसे पनि अहिलेसम्म रोकथामको केही उपाय भएको छैन । बाराको चुरे भएर बग्ने निजगढ नगरपालिका–१२ रामथली रतनपुरीस्थित खयरखोलाले आप्mनो बहाव परिवर्तन गर्दै १२) घर उच्च जोखिममा पारेको छ । वर्षा बिते पनि रोकथामको प्रभावकारी कामा गरिएको छैन ।
    गएको असोज महिनाको पहिलो साता दिउँसै बस्तीमा पानीको भेल पसेपछि गाउँलेहरूमा भागदौड मच्चियो । भेलले दुई बिघाभन्दा बढी धानबाली, गोलभेंडा, मकैबाली नष्ट ग¥यो । घर–आँगन नैं डुबान हुनेगरी आएको भेलले चाडबाडका लागि जोहो गरेर राखेको अन्नपात नष्ट भयो ।
    स्थानीय ठाटाबाठालाई हात लिएर ढु·ा बिक्री गर्ने गिरोहले चुरे फेदसम्म ट्याक्टर लगेर खोस्रँदै ढु·ा संकलन गर्ने गरेपछि ४÷५ वर्ष यतादेखि त्यस भेगको चुरे स्खलन तीव्र बनेको छ । “आधा दशक अघिसम्म खोलाको सतह गहिरो थियो । केही वर्षदेखि खोलाबगर अग्लियो । बस्ती, खेतवारी होचिंदै आयो”– स्थानीय ज्ञानबहादुर दोङ बताउँछन् । यसरी विपक्ति आइलागेपछि यस पालिदेखि माथि चुरे फेदसम्म ट्याक्टर लैजान रोकेका छौं–पीडित गाउँलेहरूले बताए ।
    बस्ती जोगाउन लगाइएको केही तारजालीसमेत पानीको भेलले बगाएको छ । यस अघि पाँचपटक बस्ती र खेतबारीमा भेल पसिसके पनि राज्यले भेलबाढी रोक्ने प्रयाससमेत नगरेको युवा समाजसेवी रूपेन्द्र धमलाले भने । चुरे फेदका रतनपुरी, भरतगंजसिगौल र निजगढ गरी तीनवटा गाविस गाभेर निजगढ नगरपालिका घोषणा भयो । नगरपालिकाले समेत प्रभावकारी कार्य अघि बढाएको छैन ।
    एकथरि युवा र वृद्ध स्थानीय प्राकृतिक स्रोत साधन उत्खनन, दोहन गर्नेसँग मिली चुरे आसपासबाट ढु·ा उत्खनन, सङ्कलन गर्दै आएका छन् । यस्ता गिरोहलाई नियन्त्रण नगरी चुरे संरक्षणका लागि काम गर्नु बालुवामा पानी खन्याएजस्तै हुने  प्राविधिकहरू बताउँछन् । “माथि बनायो, तल भत्काउने काम थालिहाल्छन, केही स्थानीयहरू”–जिल्ला भूसंरक्षणका एक प्राविधिकले भने । राज्यले बनाइदिएर मात्र हुँदैन ।
    संरक्षणका लागि स्थानीय जुट्नैपर्छ । अनि मात्र काम दिगो र प्रभावकारी हुन्छ”–प्राविधिकहरू भन्छन् । राष्ट्रपति चुरे संरक्षण अन्तर्गत विगतमा जिल्ला भूसंरक्षण कार्यालयले निर्माण गरेको तारजालीको ब्रेकरसमेत सङ्कटमा परिरहेको छ । विगतका वर्षमा चुरे आसपासको खोलाबगरमा स्काभेटर, लोडरजस्ता राक्षसी मेसिन क्रसरले प्रयोग गर्दै ढु·ा, ग्रेभल जथाभावी उत्खनन गरेपछि यस्तो विपक्ति नजिकिंदै आएको हो ।
विस्तृतमा पढ्नुहोस् | comments

दुष्कर्मको भोगाइ

- गोपाल ठाकुर
    हाम्रा आध्यात्मिक मान्यताहरूले सत्कर्म र दुष्कर्मका फलबारे धेरै चर्चा गरेका छन् । तर ती सबै चर्चाहरू आखिरकार पूर्वजन्म र पुनर्जन्ममा गएर टुङ्गिएको पाइन्छ । अर्थात् कसैले सुखी जीवन बाँचेको छ भने उसले पूर्वजन्ममा सत्कर्म र दुःखी छ भने दुष्कर्म गरेको विश्वास गर्न ती मान्यताहरूले सिकाउँछन् । त्यति मात्र होइन, यस जन्ममा पनि सत्कर्म वा दुष्कर्म गर्दा परजन्ममा त्यसको सकारात्मक वा नकारात्मक भोगाइ भोग्नुपर्ने पनि सिकाउँछन् । तर द्वन्द्वात्मक र ऐतिहासिक भौतिकवादले सत्कर्म र दुष्कर्म यसै भौतिक संसारमा भौतिकरूपले नै भोग्य हुने हुनाले त्यसको प्रतिफल पनि यसै भौतिक विश्वमा भोग्नुपर्ने सिकाउँछ । किनभने यस दर्शनले पूर्वजन्म वा परजन्ममा विश्वास गर्दैन । दार्शनिक हिसाबले यो मान्यता नै सबैभन्दा पछिल्लो साबित भएको छ । यसै दर्शनमा विश्वास गर्नेहरूले बीसौं शताब्दीको नेतृत्व गरेको पनि सर्वविदित छ । तर यस दर्शनमा विश्वास गरेको नाटक गर्नेहरूले दण्डित हुनुपरेको पनि बीसौं शताब्दीका अन्तिम वर्षहरूले छर्ल· पारेका छन् । एक्काइसौं शताब्दीको पदार्पणसँगै द्वन्द्वात्मक र ऐतिहासिक भौतिकवादको पराजय भएको पनि ठूलै ढ्याङ्ग्रो ठटाउन प्रारम्भ गरिएको देखिन्छ । तर यस शताब्दीको पहिलो दशकभित्रै अमेरिकालगायत पश्चिमी पूँजीवादी मुलुकहरूमा शुरु भएको आर्थिक मन्दी अहिले पनि पूरै हट्न सकेको छैन । त्यसको प्रभावस्वरूप हामी पनि कहिले मौद्रिक तरलताको अभाव त कहिले प्रचुरताको चपेटामा पर्दै आइरहेका छौँ ।
    यस्ता वैश्विक विचलनबाट आजको अन्तर्निर्भरताको युगमा हामी अछुतो रहन पनि सक्तैनौं । तर राजनीतिकरूपमा सचेत भएर अघि बढ्दा त्यसको न्यूनीकरण गर्न सकिन्छ । अन्तर्निर्भरताको नाममा परनिर्भरताबाट जोगिन सकिन्छ । तर हामी दिनानुदिन परनिर्भर हुँदै गइरहेका छौं । हाम्रा उत्पादन निर्यातमूलक हुनु त परै जाओस् निर्वाहमूलक पनि हुन छोड्दै गएको छ । कृषिप्रधान मुलुकमा खाद्यान्नमा पनि हामी अहिले परनिर्भर हुन पुगेका छौं । तुरुन्तै केही भइहाल्ने आशा पनि दरो भइरहेको छैन । कारण के हो भने हामी राजनीतिक स्थितरता कायम गर्न सकिरहेका छैनौं । हामीकहाँ जारी संविधान निर्माण प्रक्रिया सकारात्मक दिशामा अघि बढेर पूर्णता नपाएसम्म राजनीतिक स्थिरताको कुरा पनि गर्न सकिंदैन । आखिर किन ?
    यस परिप्रेक्ष्यमा हाम्रा राजनीतिक घटनाक्रमहरूलाई केलाउनुपर्ने हुन्छ । गोरखा राज्य विस्तार अभियानको क्रममा स्थापित शाहवंशीय राजशाहीदेखि राणाशाहीसम्म त राजनीतिक स्थिरता सम्भवै थिएन । तर २))७ सालको राजनीतिक परिवर्तनदेखि आजसम्म पनि त्यो सम्भव देखिएको छैन । किनभने यथास्थितिवादविरुद्ध प्रगतिशील शक्तिको रूपमा उदाउने राजनीतिक दलहरू नै एक पछि अर्काे गरी प्रतिगमनको मतियार बन्ने हाम्रो पछिल्लो राजनीतिक इतिहास छ । मुख्य राजनीतिक शक्तिको रूपमा २))७ सालको असफल क्रान्तिको बलमा भए पनि नेपाली काङ्ग्रेस अग्रगामी शक्तिको रूपमा स्थापित भयो । तर तिनकै क्रान्तिले स्थापित गरेको संविधानसभा र गणतन्त्रप्रति ऊ वफादर हुन सकेन ।
    २))९, २)११ र २)१३ सालका किसान आन्दोलनहरूबाट लोकप्रिय बन्दै गएको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको नेतृत्व पनि दरबार पसेकै हो । यिनै कारणहरूले गर्दा राजा महेन्द्रले २)१७ सालमा फौजको मदतले प्रजातन्त्र अपहरण गरे । २)४६ सालको संयुक्त जनान्दोलनबाट पुनः स्थापित भएका नेपाली काङ्ग्रेस र नेकपा एमाले एक दशक पनि नपुग्दै पूर्व पञ्चहरूकै समरूप हुन पुगे । दस वर्षे जनयुद्ध र दोस्रो संयुक्त जनान्दोलन २)६३ को बलमा नेपाली काङ्ग्रेस र नेकपा एमाले चोखिए भने एउटा उदीयमान शक्तिको रूपमा नेकपा -माओवादी० स्थापित भयो । यी तीनोटै राजनीतिक शक्तिको सहमतिबाट राजतन्त्र निलम्बित भयो तर पहिचान आधारित शोषण–उत्पीडनको ओखतीको रूपमा सङघीयता स्थापना गर्न यिनीहरू बेइमान नै देखिए । फलतः मधेस आन्दोलनले सङ्घीयता र मधेसलगायतको स्वायत्त प्रदेशहरूको स्थापना संवैधानिक बनायो ।
    लोकतन्त्र, सङ्घीयता र गणतन्त्रलाई व्यवस्थित गर्न नै पहिलो संविधानसभा गठन भयो । त्यसको पहिलो बैठकले गणतन्त्र व्यवस्थित ग¥यो । तर संविधानसभाको गठनसँगै नेपाली काङ्ग्रेस र नेकपा -एमाले० महेन्द्रीय मण्डले राष्ट्रवादको नवोत्तराधिकारीको रूपमा प्रस्तुत हुन शुरु गरे । मधेसवादीहरूले सत्ताप्राप्तिको लागि चोइटिने प्रतिस्पर्धा शुरु गरे । घुमाउरो पारामा सत्तासङघर्षमा एमाओवादीहरू पनि रूमलिएरै रहे । हुँदाहुँदा संवधानसभाको राज्य पुनः संरचना तथा राज्यशक्तिको बाँडफाँड समिति र राज्य पुनःसंरचना आयोगको प्रतिवेदन मात्रै होइन, चार सय सत्रजना सभासद्हरूले समिति वा आयोगकै प्रतिवेदन अनुसार सङ्घीय संरचनाको पक्षमा हस्ताक्षर गरेर पनि प्रचण्डलाई दिए । तर ती हस्ताक्षरहरू प्रचण्डकै खल्तीमा कुहिए । आखिर चार वर्षमा पनि संविधान नल्याई संविधानसभाले मृत्युवरण गर्नुप¥यो ।
    यसरी यस बिन्दुसम्म आइपुग्दा आम जनताको नजरमा पछिल्ला अग्रगामी राजनीतिक शक्तिको रूपमा पलाएका एनेकपा -माओवादी० र मधेसवादीहरू पनि नेपाली काङ्ग्रेस र नेकपा -एमाले० भन्दा धेरै भिन्न रहेको देखिन छाडेकै हुन् । तैपनि पहिचानसहितको सङघीयताबारे नेपाली काङ्ग्रेस र नेकपा -एमाले० प्रतिगामी कित्तामा तथा एनेकपा -माओवादी० र मधेसवादीहरू अग्रगामी कित्तामा उभिएको यथार्थ बिर्सन सकिन्न । तर पछिल्ला दिनहरूमा एमाओवादीहरू पनि एक ठाउँमा रहन सकेनन् ।
    यस्तो अवस्थामा पहिलो संविधानसभाको अवधि थप गरेर वा पुनःस्थापना गरेर संविधान जारी गर्न सकिन्थ्यो । तर आप्mनो शक्ति क्षतविक्षत अवस्थामा हुँदा पनि एमाओवादी र मधेसवादीहरूका पार्टी पङ्क्तिले के प्रतिवेदन दिए कुन्नि, यिनीहरू नै संविधानसभाको दोस्रो निर्वाचनका प्रवक्ता भएर हिंडेको देखिए । यति मात्रै होइन, अग्रगमनको पक्षमा हुने लाटोले पनि विश्वास गर्न नसक्ने, संविधानसभाका न्यायिक हत्यारा खिलराज रेग्मीलाई मन्त्रिपरिषद्को अध्यक्ष, निर्वाचन आयुक्त भइसकेका नीलकण्ठ उप्रेतीलाई प्रमुख निर्वाचन आयुक्त, लोकतन्त्रको सवालमा अयोग्य ठहरिएका लोकमानसिंह कार्कीलाई अख्तियार प्रमुख बनाउने जघन्य अपराधमा काङ्ग्रेस–एमालेभन्दा पनि एमाओवादी र मधेसवादी नेताहरू अग्रिम पङ्क्तिमा देखिएकै हुन् । राष्ट्रिय परिस्थितिलाई यसरी नै अग्रगामी भनाउँदाहरूले आप्mनै प्रतिकूल बनाए । अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थिति त सधैंजसो यथास्थितिवादी नै हुन्छ । त्यसमा पनि अग्रगमनको एजेन्डालाई जातिवादी भनेर पञ्चाङ्ग्रेसी नेतृत्वले झ्याली नै पिटेका थिए । खासगरी हाम्रा उत्तरी र दक्षिणी छिमेकीहरूलाई तर्साउनुतर्साएका थिए । यस्तो अवस्थामा स्वच्छ–निष्पक्ष निर्वाचनको त सामान्य मान्छेले पनि आशा गर्न सक्तैन । आखिर देशमा २)३६–)३७ को जनमत–सङ्ग्रह दोहोरियो । ठीक त्यसैगरी जसरी मनमोहन अधिकारीले जनमत–सङ्ग्रहमा धाँधली भएको भन्दा कसैले पत्याएन, संविधानसभाको दोस्रो निर्वाचनमा भएको धाँधली प्रकरणबारे पनि प्रचण्डलगायतको आवाज त्यसै सेलायो ।
    अहिले पञ्चाङ्ग्रेसीहरू सङघीयताको विषयलाई मतदानद्वारा टुङ्ग्याउन कम्मर कसेर लागेका छन । सहमतिको प्रयासको कुरा गर्नु त उनीहरूको नाटक मात्रै हो । यस घडीमा आएर प्रचण्डको नेतृत्वमा बनेको २२ दलीय मोर्चा होस् वा त्यस बाहिर रहेका अन्य साना–ठूला अग्रगामी राजनीतिक शक्ति वा नागरिक समाज, उनीहरूको लागि आन्दोलनबाहेक अन्य कुनै विकल्प बाँकी छैन ।
    होइन भने रामचरितमानसमा तुलसीदासले भनेको भनाइ यस प्रकार छः जस करनी तस भोगहु ताता । नरक जात काहे पछताता । यसरी आफैंले गरेको गलतीको दण्ड त देशका अग्रगामी शक्तिहरूले भोग्नुपरिरहेकै छ । तर परिश्रम गर्दा नर्कलाई पनि स्वर्ग बनाउन सकिन्छ । अहिले हाम्रो साझा शत्रु भनेको खस–उच्चजातीय अहङ्कारवादी घरेलु साम्राज्यवाद र आन्तरिक उपनिवेशवाद हो । यसविरुद्ध पहिचान पक्षधर देशका सबै उत्पीडित समुदाय एकजुट भई उठ्नै पर्दछ । यो राष्ट्रिय मुक्ति आन्दोलन नै हो । पराधीनता आन्तरिक होस् वा बाह्य, शान्ति र प्रगतिको ठूलो बाधक हुन्छ । उत्पादनको ठूलो अवरोधक हुन्छ । तर अहिलेसम्म वर्गीय सङ्ग्रामको नाममा नेतृत्वले वर्ग परिवर्तन मात्रै रोजेको छ । यस प्रवृत्तिमा धेरै हदसम्म माओवादी वृत्त पनि फसिसकेको अनुभूत भएकै छ । तर कोशिश गर्दा त्यसलाई चिर्न सकिन्छ । दुष्कर्मलाई प्रायश्चित्तले सच्याउन सकिन्छ । नभए अरूले सच्याउँदा दण्ड भोग्नु सिवाय अर्काे विकल्प रहँदैन । फेरि कसैले पनि आपूmलाई निर्विकल्प नसोचे हुन्छ । त्यसैले सिउँडीको रूखबाट आँप फल्ने मोहबाट बाहिर आएर अग्रगामी मोर्चा निर्माण गरी पुनः एकपटक राष्ट्रिय आत्मनिर्णयको अधिकारको पक्षमा पूर्ण समानुपातिक प्रतिनिधित्व र स्वायत्तताको लागि सङघर्ष अपेक्ष्Fित देखिएको छ ।
वाणस्थली, महादेवस्थान–७, काठमाडौं
विस्तृतमा पढ्नुहोस् | comments

तिहारमा बसिबियाँलो

– कुमार रुपाखेती
    यसपालिको तिहारमा विद्युत् प्राधिकरणले उत्सव–बत्ती नबाल भन्यो, प्रशासनले आतिशबाजी, पटाका पड्काउन दिएन, भैलो–देउसी भएन, यसो रमाइलो गरौं भने तास खेल्न दिएन, रमझम गर्ने रक्सी पसलबाट मापसेको त्रासले रक्सी किनिएन, जसले गर्दा यसपालिको तिहारमा बसिबियाँलो मात्र भयो । साथीभाइसँग खल्लो तिहार मनाउँदै बसिबियाँलो गर्ने क्रममा थुप्रै गफहरू भए जसमा केही गफहरू रोचक र घोचक थिए ।
    नेपालीहरू अचाडू -निहुँखोजुवा० हुन्छन् रे । अब राजनैतिक कुरा गरौं । करिब डेढ दशकदेखि स्थानीय निर्वाचन भएको छैन । स्थानीय जनप्रतिनिधिको सबै कुर्सीहरू खाली छन् । स्थानीय निर्वाचन होस् र मुलुकभरि गाविस, नपा र जिविसमा खाली रहेका हजारौं कुर्सीहरूमा जनप्रतिनिधिहरू बसून् । विकास निर्माणको काम सुचारु होस्, भ्रष्टाचार कम होस् भन्ने आमजनताको चाहना छ । थुप्रै राजनैतिककर्मीहरू समेत स्थानीय निर्वाचन भएपश्चात् मुलुकभर खाली हजारौं कुर्सीमा स्थानीय जनप्रतिनिधिको हैसियतले बस्न लालायित छन् तर सरकार स्थानीय चुनाव गर्ने मुडमा छैन । एकातिर यिनको रवैयाले हजारौं कुर्सी खाली छ भने सुशील कोइराला बस्ने एउटा मात्र कुर्सीमा प्रचण्ड, ओली र देउवा आँखा गडाएर बसेका छन् । यस्तो कार्यलाई ‘अचाडू कार्य’ भनिन्छ । कुर्सीहरू खाली छन्, बस्ने मान्छे छैन, अर्कोतिर एउटा मात्र कुर्सी छ, बस्न चाहने भने थुप्रै छन् ।
    तिहारमा विद्युत् प्राधिकरणको उर्दी मानेर उत्सव–बत्ती बालिएन, सरकारी नियम उल्लङ्घन गर्दै लुकेछिपेर अलि–अलि जुवातास चाहिं खेलियो । ओलम्पिक र वल्र्डकपमा समेत अचेल आकर्षक आतिशबाजी गरी मैदानको शोभा बढाइन्छ, पटाका पड्काइन्छ । तर हाम्रFे सरकारले फुलझरी र छुरछुरीसम्म सल्काउन मनाही ग¥यो । भैलो–देउसी खेल्न मनाही गरेकोले यसपालि तिनलाई दक्षिणा दिन ‘बाघमुखे थैली’ खोल्नुपरेन । यसपालि आतिशबाजीमा खर्च गर्न नपरेकोले धेरैले धनै रह्यो मनै रह्यो पनि भने । विद्युत् प्राधिकरणको उर्दीले माटोको दियो पनि महँगो बनाइदियो । दियो बाल्ने तेल स्वतः महँगो हुने नै भयो ।
    यसपालि पटाका पड्काउने भाग्यमानीहरूमा, प्रहरीको छोराछोरी, तिनका नातेदार, प्रहरीसँग राम्रो सम्बन्ध भएका पत्रकारहरू, धनाढ्यहरू तथा भारतीय महावाणिज्य दूतावास आदि रहे । यिनलाई ‘खोज्छन् सबै सुख भनी त्यो कहाँ छ, आपूmलाई मिटाइ अरूलाई दिनु जहाँ छ’ भन्ने कुरासँग कुनै मतलब हुँदैन ।
    त्यस्तै नेपालमा कात्तिक महिनाको आधा अघिदेखि सयपत्री पूmल ढकमक्क हुन थाल्छ । तिहार चाँडै परेकोले भारतीय सयपत्री निकै महँगोमा यहाँ बिक्री भयो । प्रशासनले जुवातासमा बढी सख्ती गरेकोले लुकीछिपी खुब ‘सोहरैया -कौडा०’ भयो । लाखौं हारजीत भयो । प्रहरीले रमाइलो मनाउने ससाना तास खाललाई मात्र निशाना बनायो । नकली र महँगा मिठाइ बेच्नेलाई तह लगाउने कोही भएन । तरकारीको दामको त कुरै नगरौं । दशैंदेखि तिहार र छठसम्म मीनाबजार र माईस्थान चोक अति नै जाम र भीडभाड हुने भएकोले चाडपर्वमा लाग्ने अस्थायी बजार अन्यत्र सार्नेबारे बहस हुनुपर्नेमा समेत कोहीकोहीले राय दिए । त्यस्तै भारतीय टेलिभिजन च्यानलमा चाडपर्वमा देखाइने ‘र·ोली’ घरघरै बनाएको देखियो । विभिन्न र· र आकारमा बनाइने र·ोली लक्ष्मीपूजामा घरघरै देखिए, यो नेपालमा प्रचलनमा थिएन । लक्ष्मीपूजाको राति जुवाडे समात्न पुगेको प्रहरी नै भागेको देखियो । कुरा के भएछ भने अचेल तासको मैरिज खेलमा तीन थान जोकर राखिन्छ । जसलाई जुवाडे भाषामा ‘भूत’ भनिन्छ । प्रहरी खालमा पुग्दा एउटा जुवाडेले त्यति बेला ‘भूत’ तानेछ र भूत–भूत भनी कराउँदा प्रहरी भागेछ ।
    सरकारले नौ बजेपछि भैलो, देउसी खेल्न मना गरेपछि मजस्ता रातभरि नेपाली टेलिभिजन च्यानलहरूबाट प्रसारित भैली–देउसी सुनेर बसे । नेताहरूलाई घोचपेच गरेर प्रसारित भैलो देउसी सुन्दा मनै आनन्दित भयो तर नेताहरूको घैंटोमा घाम लाग्ने कुरामा म आशावादी भने छैन ।
    त्यस्तै छठ पूजाको लागि भन्दै कतै–कतै पिठिया करभैंm दउराको हिसाबले पैसा उठाएको देखियो । छठीमैंयाको नाममा कतैकतै अलि बढी नै सख्तीका साथ छठ गर्नेहरूसँग रकम उठाउने प्रचलन शुरु भएको छ । लौका ४ सय रुपियाँतक बिक्यो । बजारको भीडमा छठीमैयाको नाममा हात पैmलाउनेहरूको भीड नै देखियो । छठमा उपयोग हुने छैटी, दउरा, कोसी, दियरी आदि यसपल्ट निकै महँगो रह्यो । छठघाट सजाउनेहरूबीच अघोषित प्रतिस्पर्धासमेत शुरु भएको छ ।
    दशैं, तिहार, छठ, फागु आदिमा पैसा उठाउने फेसन नै चलेको छ । यसरी यसपल्ट दशैंदेखि छठसम्म श्रद्धालुहरू निकै अप्ठेरो र महँगाईसँग जुध्दै आप्mनो परम्परा धान्न बाध्य भए ।  त्यसो त तिहारको बसिबियाँलोमा धेरै अरू कुराहरू पनि थाहा पाइयो । मुखले भन्न नसकिने अन्य कतिपय कुराहरूसमेत लेख–रचनाको माध्यमले जनतामाझ पु¥याउनु पत्रकारिता हो  भनिन्छ । तर कतिपय सत्यहरू कडुवा सच अर्थात् सत्य तीतो हुन्छ भन्ने उखान नै भएकोले सरकार र प्रशासनको इज्जत ढाकछोप गर्नका लागि लेख्न परहेज गरेको छु । जस्तै विद्युत् प्रFधिकरणका कर्मचारीहरूले आप्mनै कार्यालयको उर्दीविपरीत झिलिमिली गरे आदि । त्यस्तै शनिवार भाइटीकाको दिन श्रीसिया नदीको किनारा हुँदै पथलैयाको ज·लबाट बाटो बिराएर आएको एउटा गैंडा करिब ११ः३) बजे रक्सौल पुग्यो । मान्छेको भीड बढेकोले डराएको त्यो गैंडा रक्सौल गम्हरिया नहरको पानीमा बसेको छ । यताकालाई पत्ता नभए पनि उताकाहरू त्यो गैंडा बिहारको ज·लमा पठाउने तयारीमा छन्, आदि इत्यादि ।
विस्तृतमा पढ्नुहोस् | comments

सार्क गतिको अपरिहार्यता

- श्रीमन्नारायण मिश्र
    सार्क राष्ट्रहरूको शिखर सम्मेलन मङ्सिर महिनामा हुन गइरहेको छ । नेपाल आयोजक राष्ट्र भएकोले स्वाभाविकरूपमा अतिथि राष्ट्रहरूको स्वागत र सम्मान गर्नु हाम्रो धर्म हुन जान्छ । ‘वसुधैव कुटुम्बकम्’ मा विश्वास राख्ने हामी नेपालीहरू आतिथेयधर्म निर्वाह गर्न कहिल्यै कमी हुन दिने छैनौ । यो हाम्रो परम्परा र मान्यता पनि हो । यसपालिको सार्कको काठमाडौं शिखर सम्मेलनका दौरान हामी आयोजक राष्ट्रको तर्फबाट सार्क सम्मेलनको सफलताका निम्ति एउटा सार्क गीतको उपहार प्रस्तुत गर्न सक्दछौ । एउटा यस्तो सार्क गीत जसमा यसका सदस्य राष्ट्रहरूको साझा पहिचान प्रतिविम्बित भइरहेको छ । यसपटकदेखि सार्क गीत प्रयोगमा आउनुपर्दछ भन्ने आवाज चारैतिरबाट उठिरहेको छ ।
    “पृथ्वी गीतका रचयिता बहुभाषी कवि, साहित्यकार एवं कूटनीतिज्ञ अभय कुमारद्वारा रचना गरिएको  यस सार्क गीतमा सार्क राष्ट्रका भाषा, नदी, हिमाल, पहाड, भाषा, पहिचान आदिबारे चर्चा भएको पाइन्छ । निकै परिश्रमका साथ रचना गरिएको यस कवितालाई यथाशीघ्र सार्कगीतको रूपमा स्वीकार गरिनुपर्दछ जसले गर्दा नेपाल सरकारको स्वीकृतिपश्चात् औपचारिकरूपमा यसलाई सार्क सम्मेलनमा प्रस्तुत गर्ने अभियान थालियोस् । अहिलेसम्म यसलाई आधिकारिक मान्यता दिलाउनेतर्फ कुनै ठोस पहल हुन सकेको छैन । जुनकि निकै दुर्भाग्यपूर्ण हो । समय सा¥है कम छ, अहिलेसम्म यस विषयमा निर्णय भइसक्नुपर्दथ्यो । सार्क सचिवालय र नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालयका उच्च अधिकारी समक्ष विभिन्न माध्यमबाट यस सम्बन्धमा जानकारी गराइएको पनि धेरै समय बितिसकेको छ तर पनि यस दिशामा ठोस परिणाम आएको छैन । सार्कगीतका स·ीतकार सपना घिमिरे हुन् भने गायक–गायिकाहरूमा आभा युकारुङ, कला राई र सुमी सिंह रहेका छन् । सार्क गीत–
हिमालदेखि हिन्दसम्म, नागा हिल्स हिन्दूकुश
महावेली गङ्गासम्म, सिन्धुबाट ब्रम्हपुत्र
लक्षदीप, अन्डमान, सगरमाथा, एडमस पिक
काबुलदेखि थिम्पूसम्म, मालेदेखि काठमाण्डू,
दिल्लीदेखि ढाका, कोलोम्बो, इस्लामाबाद
हरेक पाइला साथ साथ, हरेक पाइला साथ साथ
जोखा, नेपाली, सिन्हल, हिन्दी, पश्तो, बांग्ला
उर्दू, इङ्गलिश, धिभेनी, हरेक पाइला साथ साथ, हरेक पाइला साथ साथ
आप्mनै आप्mनै आकाङ्क्षा, आप्mनै आप्mनै पहिचान
शान्ति रोजौं शान्ति खोजौं, सबै मिली साथ साथ
हरेक पाइला सार्क साथ, हरेक पाइला साथ सार्क
हरेक पाइला सार्क साथ, हरेक पाइला साथ सार्क ।
    सार्क गीतका रचनाकार कवि अभय कुमार प्रकृतिप्रेमी हुन् । उनका अधिकांश रचनाहरू प्रकृतिसँग सम्बन्धित छन् । उनको पृथ्वीगीत मानव जातिबीच एकता दर्शाउने, अपनत्वको भाव दर्शाउने खालको छ । मानव जगत्लाई एक अर्काको नजिक ल्याउने भावको सिर्जना गर्नु नै उनको अभिरुचिको विषय हो । पृथ्वीगीतले देश एवं विदेशमा राम्रो प्रशंसा हासिल गरिरहेको छ । आगामी दिनमा यसले ठूलो अन्तर्राष्ट्रिय सम्मान पाउने अपेक्षा गर्न सकिन्छ । पृथ्वीगीतको सफलता र प्रशंसाबाट उत्साही कवि मनका धनी कूटनीतिज्ञ अभय कुमारले सार्कगीतको आवश्यकता महसुस गरे र आप्mनो एउटा रचना सार्कप्रति पनि समर्पित होस् भन्ने ध्येयले सार्कगीतको रचना गरे । एउटा यस्तो गीत जसमा पूरै दक्षिण एसियाको भौगोलिक, सांस्कृतिक, भाषिक विविधताको सुन्दरता प्रतिविम्बित होस् । आप्mनाआप्mना पहिचान र आकाङ्क्षाको -सुवास० पनि त्यसमा होस् र सहयात्राका निम्ति दक्षिण एसियाली मुलुकहरूलाई प्रेरित गर्ने प्रकारको पनि होस् । उपरोक्त सार्कगीतमा यस्ता भावना र चाहना समाहित छन् । नेपालको प्राकृतिक विविधता, सौन्दर्य, हिमाल पर्वत शृङ्खला र नेपालीहरूको व्यवहारले कवि मन भएका सृष्टाहरूलाई आपूmतिर आकर्षित गर्न सक्नु स्वाभाविकै हो । परराष्ट्र मन्त्रलायले यस सार्कगीतलाई मान्यता दिन विलम्ब गर्नुहुँदैन ।
भ्mबष् िस्- बल०कजचष्mबल२थबजयय।अयm
विस्तृतमा पढ्नुहोस् | comments

ads2

स्वतन्त्र विचार

धर्म–संस्कृति

अर्थ-उद्योग-वाणिज्य

कबीरा खडा बजार

मन्तव्य

अर्थविशेष

शिक्षा नेपाल

 
Copyright © 2009-2013. prateek daily - All Rights Reserved
Template Modify by mukesh basnet Inspired email
Proudly powered by Blogger