२०७१ चैत १६ गते सोमवार

विस्तृतमा पढ्नुहोस् | comments

३० दलीय मोर्चाद्वारा लाठी जुलुस प्रदर्शन, प्रहरी र प्रदर्शनकारीबीच ठाउँ–ठाउँमा झडप, दुबैतर्फ घाइते

प्रस, वीरगंज, १५ चैत/
    एकीकृत माओवादी नेतृत्वको ३० दलीय मोर्चाले आज वीरगंजमा लाठी जुलुस प्रदर्शन गर्‍यो ।
    घण्टाघरबाट निस्केको लाठी जुलुसमा सहभागीहरूको लाठी खोस्ने क्रममा माईस्थान चोकमा प्रहरी र आन्दोलनकारीबीच भएको सामान्य झडपमा प्रहरीतर्फ दुईजना र आन्दोलनकारीतर्फ करिब ८ जना घाइते भएको बताइएको छ । जिप्रका पर्साले माईस्थान चोकमा प्रदर्शनकारीहरूले प्रहरीलाई निशाना बनाएर लाठी प्रहार गरेको र सोबाट प्रहरी निरीक्षक बिजुली भुँजेल र प्रज सन्तोष पटेल घाइते भएको प्रहरी प्रवक्ता वीरबहादुर ओलीले बताए । उनले ५७ वटा लाठी प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको जानकारी गराएका छन् ।
    यता प्रदर्शनकारीहरूमध्ये ८ जना घाइते भएका मोर्चाका पर्सा संयोजक प्रदीप यादवले बताएका छन् ।
    उनले आफूसमेत रामसपाका केन्द्रीय सदस्य राजेशमान सिंह, सद्भावना पार्टी पर्साका अध्यक्ष इमदाद गद्दी, इन्द्रकान्त दास, बाबूराम कौशिक, सन्तोष पासवान, गगनदेव पटेल, ओमप्रकाश साह, मुख्तार अन्सारी, पिन्टु उपाध्याय र वकिल मियाँलगायत सामान्य घाइते भएको बताए ।
    अध्यक्ष यादवले प्रदर्शनकारीहरूले शान्तिपूर्ण तरिकाले लाठी जुलुस निकालेकोमा प्रहरीले माईस्थानमा लाठी खोस्ने क्रममा प्रदर्शनकारीहरूसँग भीडन्त भएको बताए । उनले शान्तिपूर्ण जुलुसमा प्रहरी दमनको प्रतिकारस्वरूप सामान्य भीडन्त भएको बताएका छन् ।
    भीडन्तपछि नगर परिक्रमा गरेको लाठी जुलुसले पुन: घण्टाघरमा कोणसभा गरेको थियो । फोरम नेपाल पर्साका अध्यक्ष प्रदीप यादवको अध्यक्षतामा सम्पन्न कोणसभालाई राष्टिय मधेस समाजवादी पार्टीका केन्द्रीय सदस्य राजेशमान सिंह, फोरम लोकतान्त्रिकका जिल्ला अध्यक्ष हरेन्द्र सिंह, तराई–मधेस लोकतान्त्रिक पार्टीका जिल्ला अध्यक्ष रमतुल्लाह खान, सद्भावना पार्टीका जिल्ला अध्यक्ष इमदाद गद्दी, एकीकृत नेकपा माओवादीका बाबूराम कौशिकले प्रहरी ज्यादती भएको बताउँदै प्रहरीले आचरणमा सुधार नगरे थप सङ्घर्ष गर्ने बताए ।
अब आन्दोलन रोकिंदैन
सिकेन्द्र पासवान, कलैया/
    मधेसी जन अधिकार फोरम नेपालका महासचिव रामसहाय यादवले अब कसैले चाहेर पनि आन्दोलन नरोकिने बताएका छन् ।
    ३० दलीय मोर्चाले कलैयामा निकालेको लाठी जुलुसपछि आयोजित कोणसभालाई सम्बोधन गर्दै यादवले मधेसको उपलब्धिहरू अब नेपाली काङ्ग्रेस र एमालेले दबाउन नसक्ने उनको कथन थियो ।
    विभिन्न कालखण्डमा भएका विभिन्न आन्दोलनका उपलिब्धहरू संस्थागत गर्न मोर्चाले चरणबद्ध आन्दोलन थालनी गरेको भए पनि सरकारले बल प्रयोग गरेर आन्दोलन दबाउने दुष्प्रयास गर्‍यो भने मोर्चाले डटेर सामना गर्ने उनले बताए । मुलुकमा अहिले दण्डहीनता बढेको, शान्तिसुरक्षा कायम हुन नसकेको बलात्कार, हत्या, हिंसा बढिरहे पनि वर्तमान सरकारले नियन्त्रण गर्न नसक्नु सरकारको नालायकीपन भएको उनले बताएका थिए । सोही सभालाई सम्बोधन गर्दै तमलोपाका सहमहामन्त्री जितेन्द्र सोनलले सहमतिमैं संविधान जारी गर्न सत्तापक्षलाई आग्रह गरे । बहुमतको दम्भमा संविधान जारी गर्न खोजे त्यसको नतिजा भयावह हुने उनले बताए ।
    मधेसी जन अधिकार फोरम लोकतानित्रकका जिल्ला अध्यक्ष ओमप्रकाश चौधरीको नेतृत्वमा निस्केको लाठी जुलुस नगरको विभिन्न भागमा प्रदर्शन गरी भरतचोकमा आएर कोणसभामा परिणत भएको थियो । सभालाई पूर्व भौतिक योजना तथा निर्माण सहायकमन्त्री कलावती पासवान, सभासद् दिलमाया धामी, पूर्वसभासद् प्रमोद गुप्ता, राष्ट्रिय मसपाका केन्द्रीय सचिव पारस साह, तमलोपाका केन्द्रीय सदस्यद्वय जितेन्द्र सिह, नवलकिशोर सिह, श्याम गुप्ता, एमाओवादीका केन्द्रीय सदस्य क्षेत्रबहादुर श्रेष्ठ, युवा नेताहरू मिश्री सहनी, सचितानन्द यादव, मुकेश साह, रामकिशोर यादव, धुरी साह, रामबाबू यादवलगायतले अब मधेसको अधिकार कसैले रोकेर नरोकिने कुरामा जोड दिएका थिए ।
    प्रहरी र प्रदर्शनकारीबीच केही बेर घम्साघम्सी भएको थियो । आज व्यापक रूपमा सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको थियो ।
मोर्चाले राष्ट्रिय पत्रिका जलाए
प्रस, रौतहट/
    ३० दलीय मोर्चाका कार्यकर्ताहरूले आज कान्तिपुर दैनिकलगायत राष्ट्रिय पत्रपत्रिका जलाएका छन् । मालपोत कार्यालय तथा नापी शाखाको  सेवा केन्द्र चन्द्रपुरमा सारिएको निर्णय खारेज गर्न माग गर्दै जारी रिले अनशन सम्बन्धी कान्तिपुर दैनिकलगायत राष्ट्रिय पत्रपत्रिकाले समाचार प्रकाशन नगरेको विरोधमा पत्रिका जलाइएको हो ।
    नेपाल पत्रकार महासङ्घ जिल्ला कार्य समिति रौतहटले पत्रिका जलाउने कार्यको घोर भत्र्सना गरेको छ । महासङ्घका अध्यक्ष शैलेन्द्रकुमार गुप्ताद्वारा हस्ताक्षरित प्रेस विज्ञप्तिमा समाचार आउँदा ठीक नआउँदा पत्रपत्रिका जलाउने परिपाटी बस्दै आएकोमा त्यस्ता क्रियाकलाप नगर्न सम्बन्धित पक्षको ध्यानाकर्षण गराएको उल्लेख छ ।
    यसै गरी ३० दलीय मोर्चाको लाठी जुलुसमा आज भएको दोहरो भिडन्तमा दुईजना आन्दोलनकारी घाइते भएका छन भने एकजना सुरक्षाकर्मी घाइते भएका छन् । घाइते हुनेमा एकीकृत माओवादीका जिल्ला इन्चार्ज तथा केन्द्रीय सदस्य उपेन्द्र प्रसाद साह, फोरम नेपालका श्रीभगवान पटेल घाइते भएका हुन् भने जिल्ला प्रहरी कार्यालय, रौतहटका प्रहरी जवान रामबाबू यादव घाइते भएको जिल्ला अस्पतालले जनाएको छ । लाठी जुलुस प्रदर्शन गर्न प्रहरीले रोक लगाएपछि दोहरो झडप भएको थियो ।
    लाठी जुलुसमा सहभागी कार्यकर्ताहरूले गौर सदरमुकामको विभिन्न भागको परिक्रमा गर्दै सहमतिको सविधान निर्माण गर, सेवा केन्द्रको नाममा सारिएको निर्णय खारेज गरजस्ता नारा लगाउँदै परिक्रमा गरेका थिए । नगरका विभिन्न चोकमा प्रहरी परिचालन गरे पनि लाठी जुलुसमा रोक लगाउन सकेन ।
विस्तृतमा पढ्नुहोस् | comments

शिक्षा विभागले शिक्षकमाथि कारबाई शुरु गरेपछि रेडक्रस पर्साका सभापति मियाँद्वारा राजीनामा

प्रस, वीरगंज, १५ चैत/
    शिक्षा विभागको अनुमति नलिएर विभिन्न सङ्घसंस्थामा काम गर्ने शिक्षकहरूलाई कारबाई गर्ने अभियान शुरु भएपछि नेपाल रेडक्रस सोसाइटी पर्साका सभापति फूलमहम्मद मियाँले शिक्षक पेशाबाट स्वेच्छिक अवकाश लिएका छन् ।
    शिक्षा विभागले जिशिका पर्सालाई स्वीकृति नलिएर शिक्षकहरूले सरकारी वा गैरसरकारी संस्थाका सञ्चालक, संस्थापक वा कर्मचारी उपभोक्ता समिति सामुदायिक वन बचत तथा ऋण सहकारी संस्था, पत्रकारिता, व्यवसाय, निर्माणलगायत कामहरू गर्न नपाउने भएकाले पर्सा जिल्लामा कार्यरत शिक्षकहरू त्यस्ता कार्यमा आबद्ध देखिए उनीहरूको तथ्याड्ढ पठाउन निर्देशन गरेपछि पर्सा रेडक्रसका सभापति मियाँले गत बिहीवार राजीनामा दिएका र उनले दिएको राजीनामा जिल्ला शिक्षा कार्यालय पर्साले स्वीकृत पनि गरिसकेको छ ।
    यता जिल्ला शिक्षा कार्यालय पर्साले मातहतका स्रोत केन्द्रहरूमा एक साताभित्र शिक्षण पेशामा रहेर गैरकानुनी तरिकाले अनुमतिबेगर विभिन्न सङ्घसंस्थाहरूको जिम्मेवारी वहन गर्दै आएका शिक्षकहरूको तथ्याड्ढ माग गरेको छ । यसै क्रममा पर्सा जिल्लामा १२८ जनाभन्दा बढी शिक्षकहरू प्रत्यक्षरूपमा अनुमति बेगर विभिन्न सङ्घसंस्थामा काम गर्दै आएको पाइएको छ । स्रोत केन्द्रले अबको दुई चार दिनमा प्रतिवेदन पेश गर्नेछ ।
    नेपाल पत्रकार महासङ्घ, पर्साका अध्यक्ष श्याम बन्जाराले लिखितरूपमा आफूसँग सोधिनी नभएको बताए । उनले पत्रकारिता पेशामा संलग्न शिक्षकहरूको रितपूर्वक माग भएमा कानुन अनुसारको कारबाई गर्न आफू तत्पर रहेको प्रतिक्रिया दिएका छन् ।
    नेपाल पत्रकार महासङ्घ, पर्सा शाखाको सदस्य रहनुका साथै विभिन्न पत्रिकाहरू प्रकाशन गर्दे आएका शिक्षकहरूको सङ्ख्या पनि आधा दर्जनभन्दा बढी छ ।
विस्तृतमा पढ्नुहोस् | comments

अनुराधा भवन, बिरजु र उद्यमशीलताको सन्देश

चक्रपाणि तिमल्सिना
    “जिन्दगी अनवरत चल्ने यात्रा हो, कहिल्यै हार नमान्नू“ । गणेशप्रसाद लाठद्वारा लिखित उपन्यास ‘अनुराधा भवन’ मुख्य पात्र बिरजुले आफ्ना पुत्रहरूलाई दिएको अन्तिम उपहार–वाणी थियो । “संसार भनेकै भवसागर हो । यो सागरमा प्रवेश गने नडुबी बाँच्न को पो सक्छ र ? सु:ख र दु:ख, हाँसो र रोदन अनि जन्म र मृत्युको चक्र जीवनसँग गाँसिएर आउदो रहेछ ।” उक्त पुस्तकमा उल्लिखित यीलगायत अन्य वाक्यांशले मानवीय जीवनको सत्यतालाई झल्काउँछ । मान्छेले एउटा सुख प्राप्तिका निम्ति भुक्तानीस्वरूप अर्को दु:ख बेहोर्नु पर्ने हुन्छ । हरेक कुरा एक हातले लिने र अर्को हातले दिन नियम नै हुन्छ । मैले पनि एउटा उद्यमीले यही गर्दछ भन्ने सन्देश पाएको छु ।
    पैसा कमाउने अन्तहीन लालसालाई विराम दिइएन भने यसले मान्छेको स्वास्थ्य, मनको शान्ति, परिवारको प्रेम, आत्मसम्मानमा भुइँचालो ल्याइदिन्छ । मान्छेले सुखको गणितमा जोड र गुणाको मात्र कल्पना गर्छ । घटाउ र भागको हेक्का राख्दैन ।  मानवीय जीवनले धेरै सङ्घर्ष गरेको हुन्छ, हिंस्रक सङ्घर्ष, सविनय सङ्घर्ष, अरूबाट खोसेर लिने सङ्घर्ष, आफै सृजना गर्ने सङ्घर्षस अन्तहीन सुखका लागि अन्तहीन सङ्घर्ष । यस्ता धेरै गहकिला सन्देश कुनै न कुनै पात्रले बोलेको छ यस कृतिमा । 
    क्षणिक सफलताले आत्मालाई शान्ति दिन सक्दैन । कतिपय अवस्थामा उदार स्वभावका कारण जीवन कष्टकर देखिन्छ तर त्यसले दूरगामी असल प्रभाव बोकेको हुन्छ, राम्रै फल दिन्छ । मैले यो भाव ‘अनुराधा भवन’बाट सापटी लिएको छु । उमेर छँदा बाआमाको ख्याल गर्न नसक्ने र पछि पछुताउने धेरैको जीवनसँग गाँसिएको विषय हो । असल उद्यमीका पुत्रहरू पात्र बनेर यही सन्देश दिन खोजिएको छ अनुराधा भवनमा । पेशा गर्ने बाध्यता, मानवीय आवश्यकता पूरा गर्नसँग जोडिएको हुन्छ । तर एउटा उद्यमीले पैसाको मात्र पछि लाग्नुहुन्न भन्ने मान्यता बोकेको छ । धेरै उद्यमीले व्यवसायमा मात्र धेरै समय खर्चंदा परिवार र आफ्नो ख्याल राख्न नसकेको, पारिवारिक जिम्मेवारीबाट टाढा रहनु परेको कुरा यस पुस्तकमा छ । एक असल उद्यमी बिरजुका छोराले बाबु बितिसकेको अवस्थामा भनेका छन्–“अर्थ अभावको पीडाले छटपटाएर जीवनको एक मात्र लक्ष्य धन आर्जन बनाएँ । धन आर्जनको क्रममा पिताजीको आदर्श अ·ीकार गर्न सकिएन ।” त्यसमा पनि उनका छोराको पछुतो छ । यसले बोकेको सन्देश के हो भने एक उद्यमीको चरित्र धन आर्जन गर्नु मात्र होइन । उसको धेरै दायित्व हुन्छस परिवार, समाज र राष्ट्र आदि । “कुनै वस्तु गुमाउनुको अनुभव गर्न त्यो वस्तु आफ्नो अधीन हुनुपर्दछ । त्यसपछि मात्र त्यो वस्तु गुमाउनुको अर्थ थाहा हुन्छ भन्ने आशय पोखिएको छ पुस्तकमा ।
    राजनीति र उद्यमशीलतालाई समानान्तर अगाडि बढाउन उति राम्रो नहुने सन्देश बिरजुका भाई सुरजमार्फत दिन खोजिएको छ । व्यवसायीहरूले प्रत्यक्ष राजनीतीमा लाग्न हुँदैन ।
    जीवन खेलसँग जोडिएको छ । मान्छे जति तन्मय भएर खेल्छ, जति इमानदारीतापूर्वक खेल्छ, जति श्रम गरेर खेल्छ, जीवनमा सफलताको आयाम त्यति नै विस्तारित हुन्छ ।
    कृतिका मुख्य पात्र बिरजुमार्फत् सन्देश दिन खोजिएको छ– बाँचुन्जेल मनलाई थला पर्न दिनुहुन्न, परनिर्भर बन्नु हुन्न । बिरजु कठोर पीडा सहेर पनि मनोबल उचो राखेर सफल भएको थियो । दरिलो आत्मबल बनाएर सकुन्जेल व्यवसाय सम्हालेको थियो । व्यवसाय मात्रै होइन बचेको समय समाज सेवा र समाजिक दायित्वमा तल्लीन भएको देखिन्छ ।
    उद्यमी आध्यात्मिक हुनुपर्दछ । जुन भूमिका बिरजुले निर्वाह गरेको छ । ईश्वर प्रति भरोसा नराख्ने बिरजुले गीताको सारलाई आफ्नो जीवन दर्शन बनाएको देखाइएको छ । उद्यमीले सकाम र निष्काम कर्मबीच भेद जान्ने प्रयत्न गर्दा राम्रो हुन्छ । ज्ञानयोग, कर्मयोग, भक्तियोगबारे विस्तृत जानकारी लिनुपर्छ । काम, क्रोध, लोभ, मोह र अहड्ढार जस्ता विकारबारे गम्भीरतापूर्वक मनन गर्ने सन्देश यसले बोकको छ । जब बिरजु पात्र व्यापारमा पोख्त भयो उसलाई जीवन भनेको धन हो, आयआर्जन हो भन्ने लागेको थियो । जब जीवनको अन्तिम अवस्थामा पुग्छ, पीडाबाट गुज्रेको अवस्थामा लाग्छ जीवन भ्रम हो, नाटक हो, मिथ्या हो । जीवनलाई हेर्ने दृष्टिकोण समयसापेक्ष परिवर्तन हुन्छ ।  व्यवसायमा सफलता पाउन उसको परिवारको, साथीभाइ र इष्टमित्रको पनि साथ र समर्थन चाहिन्छ । बिरजुकी धर्मपत्नी सरस्वतीको साथ, साथीको सहयोगले गर्दा उनलाई सफलता मिलेको छ । एक ममतामयी आमा र उनको सन्तानप्रतिको प्ेरमको यसमा राम्ररी चित्रण गरिएको छ ।
    उद्यम गर्नका लागि पूँजी आवश्यक छ । पूँजी निर्माण गर्न सके भनेजति फाइदा दिन्छ । जीवन साथी कर्मयोगी नारीको साथ पाएपछि झनै सफलता प्राप्त हुन्छ । धेरै श्रम गरेर व्यवसायमा खट्ने अनि स्वास्थ्यको ख्याल नगर्दा सड्ढटपर्ने मर्मस्पर्शी सन्देश पुस्तकले प्रवाह गरेको छ । व्यवसायिहरू ईश्वरप्रति प्रगाढ सम्मान गर्दछन् । विश्वास नगरे पनि भावनात्मक सम्बन्ध बलियो बनाएर राखेको हुन्छ । मृत्यु नै मनुष्य जीवनको सबैभन्दा ठूलो शिक्षा हो । जसले मृत्युलाई बुझ्दछ, उसको जीवन स्वत: राम्रो हुन्छ  भन्ने तर्क पनि जोडिएको छ । सफल उद्यमी बन्न शिक्षा आवश्यक छ तर औपचारिक शिक्षा नै आवश्यक छैन । अनौपचारिक शिक्षाले पनि व्यवसायको विकासमा मदत मिलेको हुन्छ । असल र सफल उद्यमीको साथ पाएर धेरैको जीवनमा चमत्कारी परिवर्तन आएको सन्देश पनि यस कृतिले बोकेको छ ।         साहुजी एउटा आदर्श पुरुषको रूपमा देखिएको छ । विद्या नभए पनि बुद्धि पर्याप्त भएको पात्रको रूपमा हुसैनी देखिन्छ । 
    आफ्नो धनको तिर्खा मेट्न कसैको सम्पत्तिमाथि आँखा नलगाउनु । पानीको तिर्खा मेटाउन सकिन्छ, मनको तिर्खा अनन्त हुन्छ ।  कहिल्यै मेटाउन सकिंदैन ।
यसैगरी पुस्तकमा राधेकृष्ण भन्ने बिरजुका साथीलाई असल मित्रको रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ । असल मित्र र इमानदारिताले उद्यमीलाई सफल बनाउन ठूलो सहयोग गर्ने कुराको चित्रण भएको छ ।
    धन आवश्यक छ तर उद्यमीले असल काम गरी धन कमाउनुपर्दछ भन्ने सन्देश पनि यसले दिन खोजेको छ । बिरजुका छोरा सुरज समाजका प्रतिष्ठित उद्यमी पात्र हुन् । तर उनलाई मान्छेसाग पैसा हुनु पर्दछ, पैसो राजयोग हो, पैसो भनेको मान्छेको योग्यता हो, पैसा भनेपछि लेखपढ गर्ने कर्मचारी , वकिल, प्राविधिक जति पनि राख्न सकिन्छ भन्ने सोचले ग्रस्त देखाउन खोजिएको छ ।
    पैसाले मित्रता तोड्नेदेखि तराईको बिहेमा दुलही पक्षले दुलहा पक्षलाई गरिदिने कपडा खरिदारीको प्रथालाई पनि देखाउन खोजेको छ । बिक्रय कला किन आवश्यक छ ? ग्राहकलाई कसरी बुझ्ने र व्यवहार गर्ने कुरा बताइएको छ । परदेश गएर फर्केका बिरजुमार्फत के सन्देश लिन सकिन्छ भने सानो ठूलो जे उद्यम गरे पनि आफ्नै माटो, ठाउँ र देशमा गर्नुपर्दछ ।
    उद्यमी उसै उद्यमी बन्दैन, धेरै मेहेनत, हिम्मत गरेर अगाडि बढ्दा मात्र सफलता पाइन्छ । एउटा उद्यमीले भाग्यभन्दा कर्ममा र ईश्वरको पूजाभन्दा इश्वरीय सन्देशमा विश्वास राख्दा उचित हुने भाव दर्शाउँदछ पुस्तकले । बिरजुको बाबु, आमा, दाजुभाई, इष्टमित्र र समाजसँग जोडिएको  ‘अनुराधा भवन’ले नेपालमा उद्यमशीलता विकास, विद्यमान उद्यमीलाई प्रेरणा दिन र नयाँ उद्यमीलाई जागरुक गराउन राम्रो भूमिका खेल्न सक्छ । सबै उद्यमी र उद्यमशील मनले पढ्नै पर्ने कृति हो ‘अनुराधा भवन’ ।
तष्mबकिष्लब।अजबपचबउबलष्२नmबष्।िअयm
विस्तृतमा पढ्नुहोस् | comments

परीक्षा वा पढाइ, कुनलाई सुधार्ने

अनन्तकुमार लाल दास

    सीमावर्ती भारतीय राज्य बिहारको हाजीपुर जिल्लाको महनार प्रखण्डमा सम्पन्न मैट्रिक परीक्षाको एउटा तस्वीर यतिखेर सामाजिक सञ्जालहरूमा भाइरल भइरहेको छ । त्यो तस्वीरले निकै कुराहरू बोलेको छ । भनिन्छ पनि तस्वीर आफैं बोल्छ । त्यो तस्वीरले परीक्षाको बेला हुने कदाचारलाई उजागर गरेको छ । चार तल्ले भवनको चारै तल्लामा पछाडि पट्टिबाट मान्छेहरू यसरी लटरम्म झुण्डिएका छन् कि उनीहरू आँप टिप्न रूखमा चढेकोजस्तो लाग्छ । उनीहरू जाँच दिइरहेका विद्यार्थीहरूलाई सहयोग पुर्‍याउन झ्यालमा झुन्डिएका थिए । जाँच चलिराख्दा विद्यार्थीहरूलाई बाहिरबाट सहयोग पुर्‍याउन उनीहरू त्यसरी लागि परेका थिए । परीक्षामा सोधिएको प्रश्नको उत्तर कागजमा सारेर वा गेसपेपरबाट सोझै च्यातेर आफ्ना विद्यार्थी बसेको तल्लामा पुर्‍याउन उनीहरू पछाडिबाट ठाडो पर्खाल उक्लेर झ्यालबाट फ्याक्ने जमर्को गर्दै थिए । यसरी त्यो तस्वीर बाहिरिंदा बिहार सरकार लज्जित भएको छ । बिहारमा जाँचमा चिट चोर्ने परम्परा रोक्ने तथा परीक्षा मर्यादित बनाउने व्यापक बहस चलिरहेको छ । यस बहसले अन्तर्राष्ट्रिय आयाम ग्रहण गरेको छ ।
    लालू यादव बिहारका पूर्व मुख्यमन्त्री तथा चर्चित भारतीय नेता हुन् । उनका सदाबहार टिप्पणीहरूलाई मानिसहरूले चाख लिएर सुन्ने र पढ्ने गर्छन् । उनले गम्भीर विषयलाई पनि लोकलयमा भन्ने गर्छन् । बिहारको परीक्षाबारे उनको अभिमत जान्न पत्रकारहरूले कोशिश गर्दा उनले भने–“मेरो सरकार भएको भए म त किताब लिएर परीक्षा हलमा जान छूट दिन्थें ।” उनको यति मात्र टिप्पणी हास्य कलाकार राजू श्रीवास्तव मार्का टिप्पणी बुझिन्छ । लालू यादवले त्यसपछि भनेका छन्–“जसले पढेको छ उसले मात्र किताबबाट चोरी गर्न सक्छ । जसले नियमित अध्ययन गरेकै छैन, जसले किताबको पाना पल्टाएकै छैन उनलाई सि·ो किताब दिए पनि के फरक पर्छ । उसले त प्रश्नहरूको जवाफ खोज्नैमा समय बर्बाद गर्छ ।”
    प्रश्नको जवाफ खोज्न पनि निपुणता चाहिन्छ । त्यो निपुणता कक्षाकोठामा नियमित एकाग्रतापूर्वक अध्ययन गरेको विद्यार्थीलाई मात्र प्राप्त हुन्छ । लालूको पूरक टिप्पणीले अघिल्लो टिप्पणी सुनेर हाँस्नेहरूलाई समेत गम्भीर बनाएको छ । 
    सीमावर्ती बिहारमा चलिरहेको यो बहससँगै नेपालमा पनि केही प्रश्न उठेको छ । यहाँ पनि प्रवेशिका परीक्षा सकिएको छ । जाँचको दरम्यान निरीक्षकहरू निलम्बनमा परेका छन्, बोराका बोरा गेसपेपर फेला परेको, विद्यार्थीहरू कारबाईमा परेका छन् । चिट चोरीका सवालमा पर्सा जिल्ला पनि अछूतो रहेन । यहाँ पनि प्रजिअको नेतृत्वमा निरन्तर अनुगमनको खबर आइराखे पनि फरक शैली र तरिकामा संस्थागतरूपमैं चोरी गराइएको गाइँंगुइँ शैक्षिक वृत्तमा छ । मधेसमा एउटा उखान छ–सिपाही डाल–डाल, चोर पात–पात । प्रशासनले शैक्षिक अनुशासनका लागि जति तदारुकता देखाए पनि नयाँनयाँ तरिकाबाट चोरी गर्ने र गराउने काम भएकै हो । खासगरी तराईका जिल्लामा चिट चोर्ने काम भएको खबर राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूमा पनि  प्रशस्त आएको छ । वीरगंजका प्राध्यापक डा. प्रमोद कुशवाहाले त चोरी–संस्कृति बढेको बताएका छन् । यसरी मधेसमा जाँच कसरी सुधार्ने, चोरीविरुद्ध अभियान कसरी चलाउने कुराहरू प्रशस्त सुन्न थालिएको छ । कतिपयको मत छ जाँच प्रक्रिया सुधारेपछि शैक्षिक गुणस्तर आफैं सुध्रिन्छ । शिक्षा क्षेत्र भताभु· भएकै हो चोरीको कारणले । प्रवेशिका परीक्षाको के कुरा, यहाँ क्याम्पसस्तरमा हुने जाँचमा निर्वाध चोरी हुन्छ । वीरगंजका क्याम्पसहरू पनि यसबाट अछूतो छैन । ठाकुरराम बहुमुखी क्याम्पसमा त स्नातकोत्तर तहको जाँचमा समेत चोरी भएको तस्वीर सामाजिक सञ्जालहरूमा आएको थियो । प्रहरी, प्रशासन तथा शिक्षा क्षेत्रमा संलग्न पदाधिकारीहरू समेत जाँच दिइरहँदा त्यहाँ उनीहरू आफैं चोरीमा संलग्न भएको कुराले चर्चा पाएको थियो । नक्कल गर्ने प्रवृत्ति रोक्न सकिंदैन भनियो । एकजना परीक्षार्थीले त त्यहाँका प्राध्यापकहरूले नै चोरी गर्न उक्साउने गरेको कुरा बताएका थिए । 
    नक्कल गर्नु हुँदैन । नक्कल गर्ने चलन रोकिनुपर्छ । जाँचको मर्यादा कायम गर्नुपर्छ । विद्यार्थीहरूलाई सहज जाँच दिनुपर्दछ यसमा दुई मत छैन तर परीक्षा सुधारको नाममा प्रहरी आतड्ढ खडा गर्नु भएन । निरीक्षणको नाममा बाल मस्तिष्कमा भय उत्पन्न गराउनुभएन । के कसैले यस कोणबाट हेरेको वा विश्लेषण गरेको छ ? पत्रकारहरू स्वयं पनि निरीक्षणको नाममा परीक्षा केन्द्रहरूमा भौंतारिएको र बिनाअनुमति खासगरी छात्राहरूको फोटो खिचेर सामाजिक सञ्जालहरूमा राख्ने गरेको गुनासो आएको छ । १४ देखि माथिका छात्रछात्राको अचानक कसैले फोटो लिइदिंदा उसको एकाग्रता भ· हुने, उसमा तनाव उत्पन्न हुने, उत्तरलेखनमा अलमल हुने वा फोटो शेयर भएपछि विभिन्न ठाउँबाट हुने टिप्पणीबारे कहींकतैबाट प्रश्न उठाइएको छैन । त्यसैगरी व्यापक प्रहरी प्रयोग, घुम्ती टोलीको निरन्तर दौडाहाले परीक्षा युद्धभूमि बनेको देखियो । चोरी नियन्त्रणका नाममा जेजस्ता विधि अपनाइए, त्यसले सस्तो लोकप्रियता दिए पनि परीक्षार्थीमैत्री भन्न मिल्दैन । यस्तो प्रक्रियाले विद्यार्थीहरूलाई झन् हतोत्साहित पार्छ ।
    रोग कहाँ छ ? विद्यालयमा छ, त्यो कक्षा कोठाभित्र छस अभिभावकको बुझाइमा छ । अहिले मधेसमा शिक्षकहरूको एउटा यस्तो जमात छ जसले अरू जे काम गरे पनि पढाउने काम गर्दैन । ऊ समाजसेवी हुन सक्छ, राजनीतिकर्मी हुन सक्छ, युनियनको नेता हुन सक्छ, ठेकेदार हुनसक्छ, जिल्ला शिक्षा कार्यालयको बिचौलिया हुन सक्छ, पत्रकार हुन सक्छ तर पढाउने काम गर्दैन । सरकारी तलब खान्छ तर पढाउँदैन । फेरि यस्तै शिक्षकहरूको लागि प्रवेशिका परीक्षको समय दशैं आएको जस्तो हुन्छ । यिनीहरू त जाँचको बेला ‘दिउँसो होली र राति दिवाली’ मनाउँछन् र यिनीहरूले नै परीक्षा सुधार्नुपर्‍यो भनेर फुर्ती लाउँदै हिंड्छन् ।
    पढाइ किन हुूदैन ? मेरो के प्रश्न छ भने सरकारी विद्यालयहरूमा पढाइको गुणस्तर किन खस्क्यो ? सर्वेक्षणहरूले के देखाएको छ भने सरकारी विद्यालयका विद्यार्थीहरू नक्कल गर्न बाध्य हुन्छन् । उच्च शिक्षा अध्ययन गरेका शिक्षकहरू सरकारी विद्यालयमा छन् । सरकारले ती शिक्षकहरूलाई क्षमता विकासका लागि अनेकौं अवसर उपलब्ध गराएको छ । निजी विद्यालयभन्दा सरकारी विद्यालयमा त्यससँग जोडिएको सञ्चालक समिति सक्रिय छ । त्यहाँ विभिन्न पगरीधारी युनियनका नेताहरू छन् । अनुगमन गर्नका लागि ठूलो संयन्त्र भएको शिक्षा कार्यालय छ, जिल्लामा उपलब्ध बजेटमध्ये सबैभन्दा बढी शिक्षामा छ र त्यो सबै सरकारी विद्यालयमा खर्चिएको छ । यति हुँदाहुँदै पनि सरकारी विद्यालयहरूको गुणस्तर निरन्तर ओरालो लागेको छ । भवनहरू बनेका छन्, कम्प्यूटर पुग्दैछन्, विभिन्न रूप र र·का शिक्षकहरू विद्यमान छन् तर पढाइ छैन । सरोकारवाला सरकारी निकाय जाँचको बेला आतड्ढ खडा गर्ने गरी दौडाहा गर्छ, मिडियाबाट अनुगमनको ह·ामा खडा गर्छ, त्यसको केही अंश पनि शिक्षण सुधारतर्फ केन्द्रित गरेको भए यस्तो अवस्था आउँदैन्थ्यो ।
    परीक्षा सकियो । विभिन्न कोणबाट खबरहरू आए । छलफल चले फेरि एक वर्षपछि यही क्रम दोहोरिन्छ । भनिन्छ–शिकारी आएगा, दाना डालेगा, जाल बिछाएगा, भूलकर उसमें फसना नहीं । तर यही हुँदैछ । कदाचार मुक्तिका नाममा खुब ह·ामा हुन्छ र फेरि सबै सामसुम हुन्छ। आज आवश्यकता छ शिक्षण सुधारको । शिक्षक सबैलाई अनिवार्य पढानउनुपर्ने बाध्यता सिर्जना गनुपर्छ । दूरदराजका विद्यालयहरूमा पनि गतिला शिक्षक पठाउनुपर्छ । विद्यालयमा पठनपाठन–संस्कृति विकास गर्ने, विद्यार्थीहरूलाई प्रश्नहरूको शैली र उत्तर लेख्ने तरिकाबारे भरमग्दुर ज्ञान दिनुपर्छ ।
    यी कुराहरू भनिराख्दा मूल विषय भने परीक्षा सुधार्ने कि पढाइ भन्ने हो । तराईमा यसबारे बहस हुनैपर्छ । मधेसमा कस्तो प्रदेश हुनेभन्दा महत्त्वपूर्ण प्रश्न हो मधेसको पठनपाठन–संस्कृति । मधेस इतिहासमा ज्ञानको क्षेत्रमा निकै चर्चा पाएको ठाउँ हो । पहाडी क्षेत्रभन्दा विद्यालयहरू खुल्ने क्रम तराईमा शुरु भयो । सरकारी विद्यालय खोल्न निजी दाताहरूले लाखौं–करोडौं नगद–जिन्सी दान गरेका छन् तर आज त्यही क्षेत्रमा सार्वजनिक शिक्षा अधोगतितिर लागेको छ । नागरिक समाजले बोल्नुपर्‍यो, मिडियाले यो कोणबाट बहस उठाउनुपर्‍यो, राजनीति गर्नेले यसबारे मन्थन शुरु गर्नुपर्‍यो ।
    जबसम्म परीक्षा सुधार्ने कि पहिला पढाइ भन्ने निधोमा पुग्दैनौं, अलमल भइरहन्छं । यो विषय पहिले चल्ला कि फुलजस्तो जटिल पनि छैन र दार्शनिक पनि छैन । मेरो लामो अनुभवले के भन्छ भने पहिले पढाइ सुधार्नु पर्‍यो । विद्यार्थीलाई पढ्न प्रेरित गर्नुपर्‍यो, विद्यालय र अभिभावकबीच सम्बन्ध स्थापित गर्नुपर्‍यो, अभिभावकले बेलैमा चनाखो हुनुपर्‍यो । जाँचको बेला कहाँ केन्द्र पर्‍यो, को केन्द्राध्यक्ष छ, को निरीक्षक छ र तिनका लागि ज्ञात–अज्ञात खातिरदारी गर्नुभन्दा शुरुदेखि पढाइमा ध्यान दिनुपर्‍यो । विद्यार्थीलाई परीक्षा के हो, त्यसको सामना कसरी गर्ने, विद्यालयको परीक्षा र प्रवेशिका परीक्षामा के भिन्नता छ, त्यहाँ सुरक्षा किन राखिन्छ, दौडाहा टोली किन हुन्छ भन्ने कुराको सहज जानकारी दिनुपर्‍यो अनि हेर्नुस्, जाँच कसरी हुन्छ ? ह·ामा मात्र खडा गरेर केही हुँदैन ।
विस्तृतमा पढ्नुहोस् | comments

रिन, आगो र बाचा

    भनिन्छ खाएको रिन र आगो निमिटयान्न नपार्ने हो भने एक दिन नराम्ररी पिरोल्छ । त्यसै कोटिमा बाचा पनि पर्दछ । गरेको बाचा पूरा गरिएन वा पूरा गर्न नसक्दा आममाफी मागिएन भने यसले पनि पिरोल्छ । नेपाल सरकारले पूर्वमा धेरै बाचाहरू गरेको छ, जसको पूर्ति आजसम्म हुन नसक्दा बिजोग भइरहेको छ । यहाँ विडम्बना के पनि छ भने एकथरिलाई एउटा बाचा र अर्कोथरिलाई त्यही विषयमा विपरीत बाचा गरिदिंदा शीर्ष नेताहरू वा सरकारमा विवेक नामको कुनै चीज छ कि छैन भनी बुझ्न गार्‍हो भएको छ । जेठी माग्छे पानी कान्छी माग्छे घाम भनेर बूढालाई पिर परेको थियो । त्यस पिरले उसले दुनियाँलाई आफ्नो दु:खेसो मात्र सुनाएको थियो, पानी र घामको याचना गरेको थिएन । तर नेपाल सरकारले भने जेठीलाई पानी र कान्छीलाई घाम दिने धृष्टता गरेको छ । तराईका सदरमुकामहरूबाट केही सरकारी कार्यालयको शाखा विस्तार अन्यत्र गर्न खोज्दा लामो सङ्घर्ष चलेर सरकार आफ्नो पाइला पछि सार्न बाध्य भयो तर लगत्तै शाखा विस्तार गर्न भनिएको जनताले पाउने सुविधा गुम्दा अर्को आन्दोलन चर्काए र सरकारले उनीहरूलाई शाखा विस्तार गरिदिन्छु, निर्णय खारेज भएको होइन, स्थगित मात्र भएको जवाफ दिएको थियो । त्यसैले अहिले रौतहटको सदरमुकाम गौरमा सरकारी निर्णयका बावजुद रिले अनशन जारी छ ।
    सरकारले गर्नुपर्ने काम धेरै छ । पहिलो काम त जनतालाई बाचा दिएर निर्वाचित भई सत्तामा बस्न पाएको  आधार संविधान निर्माण नै बाँकी छ । यसमा सरकार मात्र होइन, सरकार बाहिर रहेका राजनीतिक दलहरू पनि बाचा उल्लङ्घनका पात्र भएका छन् । निर्वाचन अघि मुख्य दलहरूलाई आफू बहुमतले जित्छु भन्ने अतिविश्वासले एक वर्षभित्र संविधान दिन्छु भन्न आँट दिएको थियो, तर निर्वाचनमा गठबन्धनको सरकार र सहमतिको संविधानबाहेक जनमत नपाउँदा हिस्स परेका राजनीतिक दलहरू अब अत्तो थापिरहेका छन् र जनतालाई रनभुल्लमा पारेर आन्दोलन र सत्ता सञ्चालनको खेलमा लागेका छन् । हिजो जनताले किन कसैलाई बहुमत दिएन भन्ने कुरा आज राजनीतिक दलहरूले बिर्सेका छन् । आफ्नो बाचा बिर्सेका छन् र यस बिर्सेको बाचाले भोलि उनीहरूलाई कहाँ पुर्‍याउने छ, त्यसको वास्ता पटक्कै गरेका छैनन् । किनकि ठूलो भएको एमाओवादीले निर्वाचन हारेको आधार संविधान बन्न नदिनु नै थियो । त्यै गल्ती अहिले पनि दोहोर्‍याउने काम भइरहेको छ ।
    जनतालाई संविधान चाहिएको छ । न माओवादीको, न नेपाली काङ्ग्रेसको, न मधेसवादी दल अथवा एमालेको, न कोही कसैको । जनतालाई आफ्नो लागि संविधान चाहिएको छ, जुन राजनीतिक दलहरू दिन तयार छैनन् । उनीहरूले भ्याएसम्म माओवादी संविधान, काङ्ग्रेसी संविधान र त्यस्तै दलीय संविधान दिन खोजेका छन्, जसले गर्दा सहमति भइरहेको छैन । भरपर्दो सुरक्षा, रोजगार, सडक, ऊर्जा, शिक्षा र स्वास्थ्यको प्रत्याभूति दिनेगरी संविधान बन्यो भने जनतालाई केही चाहिंदैन र त्यसमा कुनै दलको पनि हठ कायम र खारेज भएको मानिने छैन । होइन, यसैगरी वितण्डा मचाउँदै जाने हो भने भोलि हुने निर्वाचनमा कुन दल कहाँ पुग्छ र कुन नचिताएको दल अगाडि आइपुग्छ, कसैले ठोकेर भन्न सक्दैन । त्यस बेला आजका शीर्ष दलहरू निहुरमुन्टि न बाहेक अरू परिणामा पुग्नेछैनन् ।
विस्तृतमा पढ्नुहोस् | comments

स्वतन्त्र विचार

धर्म–संस्कृति

अर्थ-उद्योग-वाणिज्य

कबीरा खडा बजार

मन्तव्य

अर्थविशेष

शिक्षा नेपाल

 
Copyright © 2009-2013. prateek daily - All Rights Reserved
Template Modify by mukesh basnet Inspired email
Proudly powered by Blogger