Tuesday, October 15, 2019

फराक वीरगंज

    वीरगंज शहर राणा प्रधानमन्त्री वीर शमशेरले बसाएको भनिन्छ । वास्तविकतामा पहिले भएको गाउँको नाउँमात्र परिवर्तन भएको हो, वीरगंज बसाइएको शहर भने होइन । शहर बसाउनुको अर्थ हुन्छ, त्यस ठाउँमा शहरको सुविधा जुटाउनु । शहरको सुविधा जुटाउनुको नाममा पहिले अलौ गाउँमा रहेको सरकारी कार्यालय सारेर वीरगंजलाई सदरमुकाम बनाइयो । किनकि यो ठाउँ नेपाललाई भारतसँग जोड्ने माध्यमको रूपमा यस भेगमा सबैभन्दा निकट थियो र संयोगले पारीपट्टी रक्सौल थियो । यसर्थ वीरगंजले शहरमा हुनुपर्ने भौतिक संरचनामध्ये भौगोलिक अनुकूलताले स्वतःप्राप्त विकासबाहेक केही पाएन । पहिले बस्तीको मध्यबाट रेल कुद्थ्यो । बस्ती बाक्लिंदै गएपछि रेलको लिक पश्चिमतिर सारियो । रेलको खाली ठाउँमा बस्ती बस्न थाल्यो । वीरगंज सङ्कुचित भयो । कालक्रममा वीरगंजलाई फराक हुनुप¥यो । अहिले वीरगंज त्यही समस्या भोग्दैछ । एकथरी, जसले रेलवेको जग्गा कब्जा गरी घर बनायो शहरलाई यथास्थितिमा देख्न चाहन्छ, अर्कोथरी वीरगंजलाई शहर बनाउन चाहन्छ, फराकिलो बनाउन चाहन्छ ।
    हाम्रो मानसिकता अलमलिएको छ । हामी आप्mनो शर्तमा कुनै काम होस् भन्ने चाहन्छौं । शहरको विशेषताविना वीरगंज शहर बनोस् भन्ने चाहन्छौं । शहरको शुरू विशेषता भनेको सुरक्षा थियो । पछि यसले बस्तीहरूमा उत्कृष्टताको विशेषता अँगाल्यो । बस्तीहरूमा उत्कृष्टता भनेको अन्य बस्तीमा जे हुँदैन–भौतिक संरचना, अवसरको उपलब्धता, सुविधाहरूको पर्याप्तता, यातायातको सुगमता, सहज मार्ग, शिक्ष्Fामा अग्रता, ज्ञान–विज्ञानमा नेतृत्वदायी भूमिका, कला–संस्कृतिको उत्तिष्ठ अवस्था, सबै उमेरका मानिसका लागि अनुकूल वातावरण आदि हुन् । जसको वीरगंजमा सर्वथा अभाव देखिन्छ । तर वीरगंजको विकास प्राकृतिक सिद्धान्त अनुसार भएको छ । अर्थात् मानिसको आवश्यकता अनुसार स्वतः हुने विकासक्रम । गरेर भएको कुनै उदाहरणीय काम देखिन्न । शहर यसरी सधैं बाँच्न सक्दैन । यसमा विडम्बना के पनि थपिएको छ भने शहरको मध्य भएर त्रिभुवन राजपथ गएको छ । पछिल्लो राजनीतिक विकासले यस शहरलाई महानगर नै बनाइदिएको छ । बस्ती शहर नबन्दै महानगर हुन पुगेको छ भने अब त यसलाई शहर बनाउने उपक्रम गरौं १
    मानिस बस्ने कुनै पनि ठाउँ जीवन्त हुनुपर्छ । वीरगंजको जतिसुकै अवगुण भएपनि यो मानवबस्ती हो । तसर्थ अब यसको कायाकल्प आवश्यक छ । यस कारण पनि कि यहाँको जनसङ्ख्या कृत्रिमरूपले बढिरहेको छ । शहरको व्यवस्थापन अहिले नै गर्ने आँट गरिएन भने यो मुर्दा शहर बन्न जान्छ । जीवित मानिस बस्ने मुर्दा शहर । मुर्दामा जीवन्तता हुँदैन, मुर्दाको कुनै आवश्यकता पनि हुँदैन । तर शहरले आवश्यकताको पोको बोकेको छ । त्यसको पूर्ति हामीले आज गरेनौं भने भोलि वरिगंजलाई बचाउन सक्दैनौं । शहरले पनि सास लिन्छ, शहरलाई पनि स्वस्थ रहनुपर्छ । सास लिनका लागि हरियाली चाहिन्छ, स्वस्थ रहनका लागि  फराकिलो ठाउँ चाहिन्छ । यातायातको सुगमताका लागि फराक सडक चाहिन्छ । शहर कोप्चिएर बस्न सक्दैन, एकजनाको लागि समस्त बस्तीको फजिहत हुन दिनुहुँदैन । शहर भनेको सबैले सामूहिकरूपले उपभोग गर्न सक्नुपर्छ । सबैको अधिकारलाई केही व्यक्तिले अतिक्रमण गर्नुहुँदैन । वीरगंज हँसिलो हुनुपर्छ, टठिलो हुनुपर्छ, मुर्दा बन्नुहुन्न ।

SHARE THIS

Author: Prateek Daily

वीरगंजबाट प्रकाशित राष्ट्रिय “क” वर्गको दैनिक पत्रिका

0 comments:

फरक समाचार

Find us